Czym jest masaż medyczny (tensegracyjny, powięziowy)?
Masaż medyczny (tensegracyjny, powięziowy) to jedna z nowości na rynku masażu leczniczego. Opiera się na wnikliwych badaniach naukowych i na holistycznym rozumieniu funkcjonowania ludzkiego organizmu. Podstawą jest zasada tensegracji mówiąca o zależności i wzajemnym powiązaniu wszystkich mięśni w organizmie. W momencie napięcia mięśnia, napięcie to jest przenoszone na mięśnie sąsiadujące, a one przenoszą je dalej — zdarza się, że podwyższone napięcie pojawia się na długości całego łańcucha.
W takiej sytuacji rozluźnienie jednego mięśnia nie jest możliwe, jeżeli nie rozluźnimy całego układu. Masaż powięziowy jest dużym postępem w porównaniu do masażu leczniczego skupiającego się wyłącznie na konkretnym, bolesnym miejscu (które nie zawsze jest źródłem bólu).
Masaż tensegracyjny to bardzo skuteczna forma masażu leczniczego — w porównaniu do masażu klasycznego potrzeba znacznie mniej zabiegów, by terapia przyniosła efekt. Dobrym pomysłem jest wcześniejsze wykonanie badania, które pomoże nakreślić problem i kontrolować postępy. Na lepszy rezultat przekłada się stały kontakt pacjenta i terapeuty w czasie masażu.
Jak przebiega terapia i jak często ją powtarzać?
Masaż medyczny wykonywany jest do czasu pełnego usunięcia dolegliwości. Jeżeli ból jest stały, masaże zaleca się nawet co drugi dzień. W przypadku przewlekłości dyskomfortu — co 3–4 dni. Liczba masaży jest dostosowywana do potrzeb pacjenta.
Po ustąpieniu dolegliwości bólowych zachęcam do profilaktycznego korzystania z masażu leczniczego z częstotliwością raz na 3–4 tygodnie.
Zasada tensegracji w praktyce
Tensegracja obejmuje struktury, które uzyskują stabilizację poprzez wstępne naprężenie — wszystkie elementy są w stanie napięciowej kompresji. Sztywne elementy (kości) są poddane stałemu ściskaniu w wyniku napięcia giętkich elementów (mięśni, powięzi, więzadeł) rozpiętych pomiędzy nimi. Dlatego wzrost napięcia w jednym elemencie powoduje wzrost napięcia w całej strukturze.
Na poziomie makroskopowym 206 kości tworzących szkielet wznosi się wbrew sile grawitacji dzięki zrównoważonemu napięciu mięśni, ścięgien i więzadeł. W wielu miejscach na małej powierzchni kości przyczepia się kilka mięśni generujących siły w różnym kierunku. Utrzymujący się długo podwyższony tonus spoczynkowy może prowadzić do zaburzenia trofiki, stanu zapalnego i bolesności w miejscu sumowania się sił pociągania, a także do ucisku na naczynia i nerwy.
W efekcie ból powstający w wyniku nadmiernego napięcia tkanek często nie pojawia się w mięśniu inicjującym ten stan, lecz w miejscu sumowania się sił. To zjawisko pozwoliło zrozumieć wiele reakcji pacjentów na masaż i zainicjowało prace nad wykorzystaniem zasady tensegracji w terapii.
Ocena pacjenta przed zabiegiem
Masaż tensegracyjny musi spełniać wymogi stawiane każdemu działaniu medycznemu: teoretyczne uzasadnienie celowości, ocenę początkową pacjenta, metodologię zabiegu oraz ocenę końcową efektów. Pierwsze udokumentowane efekty zastosowania zasady tensegracji w masażu miały miejsce w 2000 r.
Ocena polega na krótkim wywiadzie dotyczącym przebiegu i miejsca dolegliwości oraz na ocenie palpacyjnej w reprezentatywnych miejscach przyczepów mięśni i więzadeł pozostających ze sobą w zależności strukturalnej. Zwiększona wrażliwość uciskowa świadczy o podwyższonym napięciu spoczynkowym danej struktury — i to ją uwzględnia się podczas zabiegu.
Zabieg zaczyna się od opracowania struktur leżących najdalej od miejsca bólu i wykazujących najmniej podwyższone napięcie, lecz pozostających w kontakcie strukturalnym z miejscem dolegliwości. Dzięki temu masaż jest działaniem celowanym i zindywidualizowanym, a nie schematycznym.
Mięśniowo-powięziowe punkty spustowe (MPPS)
MPPS to nadwrażliwy punkt w obrębie mięśnia szkieletowego związany z wyczuwalnym palpacyjnie guzkiem w napiętym paśmie. Aktywny MPPS może wywoływać ból miejscowy lub rzutowany, przetrwały MPPS boli dopiero przy ucisku. Punkty spustowe mają składową ruchową, czuciową i autonomiczną.
Do powstawania MPPS prowadzą m.in. małego stopnia przewlekłe skurcze mięśni (typowe dla pracy biurowej, muzyków, dentystów), bezpośredni uraz (np. typu „smagnięcia biczem”) oraz skurcze odśrodkowe nienawykłych do wysiłku mięśni. Wspólnym mianownikiem jest miejscowe niedotlenienie i uwalnianie substancji bólotwórczych, prowadzące do obwodowego i ośrodkowego uwrażliwienia na ból.