Na czym polega terapia bólów kręgosłupa?
Terapia manualna bólów kręgosłupa obejmuje nie tylko masaż leczniczy kręgosłupa, ale też mobilizacje i manipulacje stawów oraz metody relaksacyjne mięśni przykręgosłupowych. Masaż leczniczy kręgosłupa wykonuje się, gdy współpracujące z nim więzadła lub mięśnie nie pełnią już swoich funkcji — kręgosłup traci wtedy stabilność, dyski szybciej się niszczą, a organizm wysyła sygnał alarmowy w postaci bólu pleców.
Masaż leczniczy kręgosłupa ma za zadanie nie tylko zlikwidować napięcie w okolicach kręgosłupa, ale też wzmocnić osłabione mięśnie. Obejmuje plecy, barki i kark, a także biodra i okolice kości krzyżowej. Cały zabieg trwa około 60 minut, a siła nacisku zależy od napięcia mięśni i wrażliwości pacjenta na ból — masaż oscyluje na granicy „przyjemnego bólu”, przy którym można się rozluźnić.
Terapia manualna jako metoda przeciwbólowa
Leczenie manualne należy do najstarszych metod ukierunkowanych na likwidowanie przyczyn dolegliwości bólowych i dysfunkcji nerwowo-mięśniowo-szkieletowych kręgosłupa. Metody manualne oddziałują na organizm poprzez bierne i czynne ruchy stawowe, angażując pacjenta w proces terapii i zwiększając jego skuteczność.
Wśród technik wykorzystywanych przy chorobie dyskowej odcinka lędźwiowego są: mobilizacje, trakcje, ślizgi, manipulacje, techniki energizacji mięśni oraz neuromobilizacje. Połączenie metod manualnych z masażem daje dodatkowe efekty — masaż jako bezinwazyjna forma terapii pomaga zmniejszyć ból i poprawić funkcję, budząc wysokie zadowolenie pacjentów.
Według badań terapeuci stosujący więcej niż jedną technikę terapii manualnej osiągają lepsze wyniki w leczeniu dolegliwości lędźwiowo-krzyżowego odcinka kręgosłupa. Terapia manualna ma też udokumentowany wpływ na obniżenie poziomu odczuwanego bólu utrzymujący się po zakończeniu leczenia.
Masaż tkanek głębokich (MTG)
Masaż tkanek głębokich to współczesna forma masażu mająca na celu zniesienie napięć w obrębie mięśni i zintegrowanej z nimi powięzi oraz poprawę przesuwalności tkanek względem siebie. W odróżnieniu od masażu klasycznego nie opiera się na konkretnych, powtarzanych ruchach — wymaga koncentracji, adekwatnej palpacji i pracy w bardzo wolnym tempie.
Cechą wyróżniającą MTG jest brak użycia środka poślizgowego (poza wyjątkami), co pozwala głębiej wyczuć tkanki. Praca przebiega wolno, do momentu uzyskania odpowiedniego rozciągnięcia i uwolnienia struktur. Jako „narzędzia” terapeuta wykorzystuje przedramię, pięść, paliczki, palce i łokieć — dobierane tak, by uzyskać najlepszy efekt przy najmniejszym wysiłku i bez przeciążania własnego ciała.
Wskazaniami do MTG są schorzenia narządu ruchu z ograniczeniem przesuwalności tkanek, „sklejeniami” powięzi i punktami spustowymi: choroba zwyrodnieniowa, stany pourazowe i pooperacyjne, fibromialgia, łokieć tenisisty i golfisty, zespół zamrożonego barku czy rwa kulszowa.
Terapia manualna wg definicji IFOMT
Międzynarodowa Federacja Terapeutów Manualnych (IFOMT) definiuje terapię manualną jako wyspecjalizowany obszar fizjoterapii poświęcony chorobom nerwowo-mięśniowo-szkieletowym, oparty na wnioskowaniu klinicznym i wysoce specjalistycznych metodach leczenia, w tym technikach manualnych i ćwiczeniach leczniczych.
Manipulacje polegają na gwałtownym, lecz kontrolowanym przekroczeniu fizjologicznego zakresu ruchu w stawie z dużą szybkością i małą amplitudą — towarzyszy im charakterystyczny „trzask”. Współcześnie coraz więcej uwagi poświęca się leczeniu tkanek miękkich, ponieważ zaburzenia stawów często powstają wtórnie do nieprawidłowości w obrębie mięśni.
Techniki w napięciowych i szyjnopochodnych bólach głowy
W terapii punktów spustowych związanych z bólami głowy stosuje się techniki kompresyjne (ciągły ucisk, chwyt szczypcowy), technikę „spray and stretch” oraz rozluźnianie pozycyjne. Zabiegi manualne odcinka szyjnego mają przywrócić równowagę czynnościową i zmniejszyć objawy — zawsze poprzedza je test bezpieczeństwa.
Przeglądy badań klinicznych (m.in. Bryans, Bronfort, Chaibi) potwierdzają skuteczność terapii manualnej w leczeniu szyjnopochodnych bólów głowy i migreny, a także wysoki stopień satysfakcji pacjentów i trwałość uzyskanych efektów.